 Slachtoffer of kansenpakker?
Wat is een slachtoffer?
Letterlijk spreken we van een slachtoffer wanneer iemand zwaar door een gebeurtenis wordt getroffen. In coachingsgesprekken kom ik vaak slachtoffergedrag tegen: Mensen ervaren dat hen iets wordt aangedaan dat buiten hun invloedsfeer ligt en dreigen hierdoor een passieve houding aan te nemen.
Voorbeelden
- Ik word nergens aangenomen, dus ik heb straks geen inkomen meer
- Mijn partner wil scheiden, dus mijn toekomst is weg
- Die promotie is aan mijn neus voorbij gegaan
- Ik heb ook geen goede mensen in mijn team
- Mijn internetverbinding ligt eruit, dus ik kan niet werken
Vaak ervaart men dat deze situatie hen overkomt. Aan de feiten zelf is meestal ook niets te veranderen, wel aan de manier waarop men er mee omgaat.
Het verschil tussen slachtoffer zijn en slachtoffer voelen
Het laatste voorbeeld ligt mede ten grondslag aan het ontstaan van deze nieuwsbrief. Op een avond in deze maand had ik van allerlei werkzaamheden gepland waarbij ik zowel mijn mail als een internetverbinding nodig had. Helaas was de hele avond de verbinding uit de lucht. Aan dit feit kon ik niets veranderen. Ik was het slachtoffer van falende techniek. Toch probeerde ik mij geen slachtoffer te voelen, maar mijn plannen te wijzigen en te gaan werken aan een activiteit waarbij ik geen verbinding nodig had.
Van slachtoffer naar kansenpakker
Ook in de andere voorbeelden kun je je voorstellen dat je slachtoffer bent in een bepaalde situatie en tegelijkertijd wel zelf de regie in handen neemt. Je gooit je roer om, je gaat je op iets anders focussen en vooral door vol te houden kun je wel wat bereiken.
Iemand die letterlijk aan den lijve heeft ondervonden wat het is om slachtoffer te zijn en toch ook zelf zijn verantwoordelijkheid heeft genomen om met die situatie om te gaan is Arjan Erkel.
Het verhaal van Arjan Erkel
Arjan Erkel werd als medewerker van Artsen zonder Grenzen in augustus 2002 ontvoerd in Dagestan en 20 maanden gegijzeld gehouden. Recent was ik bij een lezing waar Arjan zijn verhaal vertelde. Een collega coach is een samenwerking met Arjan aangegaan waarbij zij De Ontgijzeling hebben geintroduceerd. Het zogenaamde Ontgijzelingsmodel* trekt een parallel tussen de levenslessen van Arjans gevangenschap en de houding en het gedrag van mensen in lastige situaties. Dan blijkt dat hoe uitzichtloos een situatie ook lijkt, er altijd elementen zijn waar bij je wel in beweging kunt komen. Dit kan onder andere door het stellen van (nieuwe) doelen.
De ervaringen van Arjan en de wijze waarop hij met zijn situatie is omgegaan vind ik bewonderenswaardig. Uiteraard heeft hij tijdens zijn gevangenschap ook zijn moeilijke momenten gehad en toch heeft hij zijn vrijheid van denken en handelen weten te vergroten door te kijken naar mogelijkheden.
En hoe is dit voor jou?
Vaak komen er oplossingen en kansen op je pad, ook als je je baan kwijt bent, of je partner. Er ontwikkelt zich een nieuwe fase in je leven, wel anders dan gepland. Toch hoeft dit niet altijd minder te zijn. Misschien ga je nu wel eindelijk eens die verre reis maken waar maar steeds niets van komt, of ga je een studie doen, of....
Een mooie conclusie van het geheel vind ik (in een vrije vertaling) de woorden van A.J. Cronin:
Het leven is geen brede, plezierige laan
waardoor we vrij en ongestoord kunnen rijden,
maar een doolhof van straatjes
waarlangs we onze route moeten vinden;
we raken verdwaald en in de war
en komen soms vast te zitten
in een doodlopende steeg.
Maar als we blijven volhouden
zal er een deur voor ons open gaan;
misschien niet degene die we zochten,
maar altijd een die ons uiteindelijk
verder zal helpen.
* www.deontgijzeling.nl
|